MIKROELEMENTY

W ostatnim dwudziestoleciu żywieniowcy we wszystkich krajach coraz wiÄ™cej uwagi poÅ›wiÄ™cajÄ… biopierwiastkom, nazywajÄ…c je wprost pierwiastkami życia. SkÅ‚adniki mineralne (pierwiastki i nieorganiczne ich poÅ‚Ä…czenia), stanowiÄ…ce zaledwie okoÅ‚o 4% ciężaru naszego ciaÅ‚a, utrzymujÄ… na przykÅ‚ad ciÅ›nienie osmotyczne, wchodzÄ… w skÅ‚ad wielu enzymów bÄ…dź powodujÄ… ich zwiÄ™kszonÄ… aktywność. UczestniczÄ… wiÄ™c poÅ›rednio lub bezpoÅ›rednio w licznych reakcjach biochemicznych. Nie odgrywajÄ…c zatem roli energotwórczej, sterujÄ… — najogólniej mówiÄ…c — przemianÄ… materii.A zatem ich niedobór lub nadmiar musi wywierać niekorzystny wpÅ‚yw na nasze samopoczucie i zdrowie. Pierwiastki, które znajdujemy w naszym organizmie w wiÄ™kszych iloÅ›ciach, takie jak: tlen, wÄ™giel, sód, potas, wapÅ„, chlor, wodór nazywamy makroelementami; pierwiastki wystÄ™pujÄ…ce w iloÅ›ciach 2 nÅ›ladowych (od 10~  do 10~ %), np. zÅ‚oto, srebro, ind, miedź, cynk, mangan, wolfram, platyna — to mikroelementy.

Żelazo (Fe)

PoÅ‚owa żelaza, które zawiera nasz organizm, znajduje siÄ™ w he¬moglobinie krwi, a wiÄ™c z powodu niedoboru Fe cierpi przede wszystkim proces tworzenia krwi. Pierwszym objawem niedoboru żelaza, a czÄ™sto i anemii, jest ustawiczne nieuzasadnione ogólne zmÄ™czenie.

Dorosły człowiek potrzebuje w ciągu doby około 15 mg żelaza.

Miedź (Cu)

Miedź potrzebna jest organizmowi podobnie jak żelazo. W procesie tworzenia krwi żelazo jest w jej obecnoÅ›ci lepiej przyswajane. Miedź jest też konieczna do sprawnego dziaÅ‚ania niektórych enzymów oksydoredukcyjnych. W ciÄ…gu doby każdy z nas potrzebuje 2—3 mg miedzi.

Oto,podana w przybliżeniu, zawartość Cu (w mg) w 1 kg suchej masy niektórych produktów spożywczych:

• szpinak — 70
• saÅ‚ata — 40
• owies — 20
• ziemniaki — 18

Dużo miedzi zawiera też wÄ…troba woÅ‚owa i wieprzowa. W procesach wytwarzania krwi, obok żelaza i miedzi, ważnÄ… rolÄ™ odgrywa kobalt oraz mangan. Ten ostatni biopierwiastek Å‚agodzi ponadto toksyczne wÅ‚aÅ›ciwoÅ›ci wielu zwiÄ…zków.

Magnez (Mg)

Magnez, podobnie jak wapÅ„, spotykamy przede wszystkim we krwi, mięśniach i koÅ›ciach. Pierwiastek ten ma swój ważny udziaÅ‚ w pracy mięśni i systemu nerwowego, a jego niedobór powodować może wiele bardzo przykrych objawów, miÄ™dzy innymi: drÄ™twienie koÅ„czyn, skurcze mięśni, nadmierne wypadanie wÅ‚osów, Å‚amliwość paznokci, zawroty gÅ‚owy, arytmiÄ™ serca, bezsenność, poranne zmÄ™czenie, różnego rodzaju „wÄ™drujÄ…ce" bóle. Dla utrzymania dobrejkondycji fizycznej potrzeba nam wedÅ‚ug różnych źródeÅ‚ od 400 do 700 mg magnezu na dobÄ™.

Cynk (Zn)

Cynk koncentruje się przede wszystkim w mięśniach, wątrobie i nerkach. Jest niezbędny do prawidłowej przemiany białkowej i węglowodanowej, w procesach wzrostu i rozwoju całego organizmu. Przy niedoborze tego minerału następuje zachwianie metabolizmu, zmniejsza się możliwość przyswajania żelaza. Dorosły człowiek potrzebuje w ciągu doby minimum 20 mg cynku.