Witamina AMoże być pochodzenia zwierzÄ™cego i wówczas nazwa odnosi siÄ™ do retinolu, kwasu retinowego i retinalu. W produktach roÅ›linnych natomiast mamy do czynienia tylko z karotenoidami, czyli prowitaminami witaminy A (produktami, z których może powstawać witamina A). W naturze witamina A w czystej postaci nie wystÄ™puje, a ponieważ natura najlepiej wie, co robi i nie należy po niej poprawiać, winno siÄ™ do organizmu dostarczać tÄ™ witaminÄ™ w postaci karotenoidów.
Jest niezbÄ™dna dla procesów wzrostu (szczególnie organizmów mÅ‚odych), prawidÅ‚owego stanu bÅ‚on Å›luzowych i dla procesu widzenia. Jej brak powodować może miÄ™dzy innymi zahamowanie wrostu, ziemistożóÅ‚te zabarwienie skóry (szczególnie twarzy), zaburzenia w regeneracji nabÅ‚onków komórkowych caÅ‚ego ciaÅ‚a, co objawia siÄ™ na przykÅ‚ad nadmiernÄ… suchoÅ›ciÄ… i rogowaceniem skóry, su¬choÅ›ciÄ… w gardle, chronicznym nieżytem nosa z upoÅ›ledzeniem wÄ™chu, zmniejszeniem wydzielania siÄ™ kwasów żołądkowych. Jej niedostatek sprzyja powstawaniu kamicy nerkowej, zmniejsza od¬porność na przeziÄ™bienia, powoduje pieczenie pod powiekami, upoÅ›ledzone widzenie o zmierzchu. Ten ostatni objaw zwany po¬pularnie „kurzÄ… Å›lepotÄ…", jest najbardziej typowy. Aby przekonać siÄ™, czy organizm nasz nie cierpi na niedobór witaminy A, możemy wykonać prosty test. Wchodzimy z pomieszczenia jasnego do ciemnego i liczymy, jak dÅ‚ugo trwa przystosowanie siÄ™ wzroku do ciemnoÅ›ci. JeÅ›li nie dÅ‚użej niż 7 sekund, nasz organizm zawiera dostatecznÄ… ilość
witaminy A, czas 8—12 sekund Å›wiadczy już o jej niedoborze, choć niegroźnym jeszcze dla stanu zdrowia, powyżej 12 sekund to już groźna awitaminoza, którÄ… trzeba zacząć natychmiast ikwidować. Akseroftol to witamina A, którÄ… bezpoÅ›rednio uzyskujemy z po¬Å¼ywienia pochodzenia zwierzÄ™cego, a prowitamina A (karoten) po¬chodzi z roÅ›lin. Ponieważ witamina A rozpuszcza siÄ™ w tÅ‚uszczach, surówki winny być bezwzglÄ™dnie przyprawione oliwÄ…. Podstawowa dawka witaminy A wynosi od 3 do 7 mg na dobÄ™. Prowitamina ma 2—3 razy sÅ‚absze dziaÅ‚anie od witaminy A. Wita¬minÄ™ A (okoÅ‚o 95%) nasz organizm magazynuje w wÄ…trobie, a jej nadmiar jest równie niewskazany jak niedobór i może być nawet toksyczny.